Pijp van de maand april 2021

 

Deze 10.8 cm hoge pijp is afkomstig uit de graslanden van Kameroen. Vermoedelijk is deze pijp gemaakt rond het jaar 1900. De pijpen uit de graslanden van Kameroen zijn beroemd en worden veel verzameld.  Hoewel pijpen uit Kameroen vaak worden afgebeeld en in meerdere museumcollecties vertegenwoordigd zijn is nog lang niet alles over deze pijpen bekend. Vooral over de datering en de ateliers waar deze pijpen met de hand vervaardigd werden en ook nu nog worden, is onvoldoende onderzoek gedaan. 

 

De hier afgebeelde pijp is een pijp van vermoedelijk de etnische groep Bali. Deze wonen in het noordwesten van Kameroen. In dezelfde regio wonen de Bamum en de Babungo. Aan deze groepen worden dit type pijpen ook wel toegeschreven. Het gebied waar deze etnische groepen leven is thans een gebied waar de spanningen tussen de Islam en het Christendom toenemen. Echter aan de pijpen uit de graslanden is de religieuze overtuiging niet te zien en worden figurale pijpen door alle bevolkingsgroepen vervaardigd. Pijpen met een menselijk gezicht mochten alleen door mannen die hoog in rang waren gerookt worden. Het maken van de pijpen was aan mannen voorbehouden, anders zou dit tot ongeluk leiden.

 

De pijp heeft, net als alle grotere pijpen uit Kameroen aan de onderzijde een gat om de overtollige tabakssappen te laten weglopen. Dat is ook wel nodig bij het roken van de bijna zwarte, zeer sterke inheemse tabak.

 

 

 

Pipe of the month april 2021

 

This pipe measures 10.8 cm in height and comes from the grass lands of Kameroen. It was probably made around 1900. Pipes from this area are famous and a popular collectors item. Allthough they are represented in many private and museum collections, not much is known about them. Research with regards to exact provenance and especially the makers that made these pipes by hand has been very limited.

 

This pipe is most likely made by the ethnic group known as Bali. The Bali live in the northwestern part of Kameroen, in the same region as the Bamum and the Babungo. It is possible that this pipe finds it origins with one of these groups. Today, the area is characterized by tensions between Islam and Christianity. The religious backgrounds are generally not represented in the pipe types or decorations, and these type of figural pipes are made by a wide variety of people. However, the making of pipes was a typical male activity and pipes with a decoration of a human face were only allowed to be used by highly ranked men.

 

Like other, larger pipes from Kameroen, this pipe has a hole in the bottom which allows the drainage of fluids that are generated during the smoking, and especially the smoking of de almost black, very strong local tobacco.

 

 

 



Pijp van de maand maart 2021

 

Deze maand een bijzondere figurale tabakspijp in de vorm van een zittend vrouwenfiguurtje waarvan de betekenis nog steeds niet bekend is. De vrouw draagt een parelketting, oorhangers met parels en een bloemenkrans op haar hoofd. Ze heeft beide benen zijn opgetrokken. Haar voeten zijn op de steel van de pijp afgebeeld. Tussen haar benen staat mogelijk een vat of ton die ze met haar handen vasthoudt. Op weerszijden van de steel zijn mogelijk druiventrossen afgebeeld gevolgd door een bloempje. 

De pijp is aan de linkerzijde onder de ketelrand in reliëf gemerkt met IB, het merk van de Goudse pijpenmaker Jan Ariënsz. Boot, werkzaam in de periode 1696-1744. Deze fraai versierde pijpjes vormen een sterk contrast met de gladde en onversierde trechtervormige pijpen die in deze periode de markt bepaalden. Boot stond bekend om zijn bijzondere pijpmodellen met fraai uitgesneden menselijke en dierlijke figuren en andere soms exotisch ogende pijpen. Daarnaast vervaardigde hij ook een diversiteit aan pijpaarde beeldjes.

 

De pijp heeft een hoogte van 4,9 centimeter en een overgebleven lengte van 5,9 centimeter. Vindplaats Kamerik. Privécollectie.

 

 

 

Pipe of the month march 2021

 

This month we highlight a remarkeable clay pipe in the shape of a sitting female figure, of which the provenance is still unknown. The woman is wearing a pearled necklace, ear rings with pearls and has a crest of flowers around her head. Both legs are pulled up and together with her arms they are placed around the bowl of the pipe which could represent a barrel or a cask. On both sides of the stem we can see decorations that resemble vines with grapes, in combination with a flower.

On the left side of the bowl, we can see the makers mark IB, which was used by the Gouda pipemaker Jan Ariensz Boot between 1696 and 1744. These types of nicely decorated pipes are in stark contrast with the plain and undecorated models that dominated the market during this period. Boot was known for his special designs, often with delicate decorations of human or animal figures, often looking quite exotic. Boot did not only make clay tobacco pipes but also was a relatively large producer of (toy) statues made of pipe clay.

 

This pipe measures 4.9 cm in height, and the remaining length of the stem is 5.9 cm. The pipe was found in Kamerik and is part of a private collection.

 

 

 




Pijp van de maand februari 2021

 

Deze maand eens iets anders: een bijzonder miniatuur pijpenrekje van Ivora.

 

Verschillende fabrieken hebben in de 20e eeuw miniatuur pijpenrekjes gemaakt. Miniatuur pijpenrekjes waren meestal souvenir producten. In een tijd toen mensen voor het eerst vakantiedagen kregen waren tripjes naar allerlei toeristische bestemmingen in Nederland heel populair. Bijvoorbeeld naar het Drielandenpunt in Vaals, naar Scheveningen of naar een interessante stad. Wat was er mooier om daarvandaan een souvenir mee te nemen. Miniatuur pijpenrekjes waren daarvoor zeer geschikt in een tijd dat pijproken nog heel normaal was. De allereerste miniatuur pijpenrekjes werden in Delft gemaakt bij de Porceleyne Fles aan het eind van de 19e eeuw. In de 20e eeuw waren de grootste producenten van dit soort rekjes De Zenith, Ivora en Goedewaagen. Maar ook tal van andere fabrieken binnen en buiten Gouda hebben deze rekjes vervaardigd. 

 

Ivora heeft twee modellen wandrekjes gemaakt. Het kleine rekje model 351 (tussen 1918 en 1935) en het hier afgebeelde model 405 (tussen 1920 en 1935). Ook was er nog een staand rekje model 350 (tussen 1918 en 1926). De meeste rekjes van model 405 waren echte souvenir rekjes met een afbeelding van de bezienswaardigheid en de plaatsnaam. De vroegste rekjes van Ivora hadden daarentegen een fraai plateel decor zonder een plaatsnaam. Dit waren dus nog niet echte souvenir rekjes. Tot deze categorie behoort ook het hier afgebeelde rekje, dat te dateren is tussen 1920 en 1925. Als decor staat op de achterzijde vermeld ‘vlinder’. Rekjes met dieren daarop zijn verder niet bekend.

 

Collectie en foto Henk van Assema.

 

Literatuur:

-Stam, R. D., 2016. Miniatuur pijpenrekjes van aardewerk uit de 20e eeuw. Jaarboek PKN, Stichting voor Onderzoek Historische Tabakspijpen 2016, p 129-163.

-Stam, R. D., 2017. Aanvulling op 'Miniatuur pijpenrekjes van aardewerk uit de 20e eeuw'. Jaarboek PKN, Stichting voor Onderzoek Historische Tabakspijpen 2017, p. 179-190.

-Stam, R. D., 2019. Tweede aanvulling op miniatuur pijpenrekjes van aardewerk uit de 20e eeuw. Jaarboek PKN, Stichting voor Onderzoek Historische Tabakspijpen 2019, p. 119-123.

 

Pipe of the month februari 2021

 

This month we highlight something other then a (clay) tobacco pipe: a remarkable pipe rack made by the company Ivora.

 

These type of miniature pipe racks were made by various companies during the first decades of the 20th century. They were mostly aimed at the souvenir market, in a time when workers were granted vacation days and personal mobility increased. Short vacation trips to various touristic places like the 'drielandenpunt' where Germany, Holland and Belgium share a border, Scheveningen or many other towns became popular. What was more suited than bringing home a small souvenir pipe rack during times that smoking was completely common and well accepted. The earliest miniature pipe racks were made around the end of the 19th century in Delft by 'the Proceleyne Fles'. During the 20th century, the largest manufacturers were the combined pipe and pottery factories of Zenith, Ivora and Goedewaagen. But also many other potteries made these racks.

 

Ivora's assortment consisted of two different models. A small rack with model number 351 between 1918 and 1935, and a larger model (number 405) as depicted here. This one dates to the period 1920-1935. Most of the models 405 were souvenir racks with a painting of a touristic highlight or town, accompanied it's name. The earliest pipe racks however, had a beautiful generic design, and as such were not dedicated to the souvenir market. This month we highlight one of the early racks, which can be dated between 1920 and 1925. The front has a nicely painted butterfly and this is also the decor name, mentioned on the backside ('vlinder'). Other miniature pipe racks with animal decors like this one are unknown so far.

 

Collection and photo Henk van Assema.

 

Literature:

-Stam, R. D., 2016. Miniatuur pijpenrekjes van aardewerk uit de 20e eeuw. Jaarboek PKN, Stichting voor Onderzoek Historische Tabakspijpen 2016, p 129-163.

-Stam, R. D., 2017. Aanvulling op 'Miniatuur pijpenrekjes van aardewerk uit de 20e eeuw'. Jaarboek PKN, Stichting voor Onderzoek Historische Tabakspijpen 2017, p. 179-190.

-Stam, R. D., 2019. Tweede aanvulling op miniatuur pijpenrekjes van aardewerk uit de 20e eeuw. Jaarboek PKN, Stichting voor Onderzoek Historische Tabakspijpen 2019, p. 119-123.

 

 

 


Verschillende voorbeelden van miniatuurrekjes en miniatuurpijpjes. Various other examples of miniature pipe racks and miniature clay pipes.


Pijp van de maand januari 2021

 

In 1855 werd in Weert de kleipijpenfabriek van Johann Knoedgen en Jacob Trumm opgericht. Johann Knoedgen was familie van Jacob Trumm, maar wordt later niet meer als fabrikant genoemd. Beide waren afkomstig uit Höhr, in het Westerwald in Duitsland. In 1856 krijgt Jacob vanuit Höhr toestemming om met Maria Ida Bergmans te trouwen. Uit dit huwelijk worden twee kinderen geboren. De dochter, Anna Maria Catharina huwt in 1878 met Henricus Ludovicus Bergmans. Zij zetten het bedrijf voort. In 1888 wordt Bergmans als pijpenfabrikant genoemd. De firma wordt zo de firma Trumm-Bergmans. Tot ca. 1922 zijn er in Weert kleipijpen vervaardigd.

De hier afgebeelde pijp is een pijp die een vriendelijke sater uitbeeldt. De wijze van beschilderen, maar ook de vormgeving van de pijp doen sterk denken aan pijpen uit het Westerwald. Vermoedelijk haalde Trumm-Bergmans een deel van de klei, maar ook mondstukken en vormen uit het Westerwald. Wanneer deze pijp gemaakt is valt niet met zekerheid te zeggen. Vermoedelijk is dit aan het eind 19e of het eerste begin van de 20e eeuw geweest.  

 

Pipe of the month january 2021

 

In 1855, Johan Knoedgen and Jacob Trumm established a clay-pipe factory in the town of Weert, in the south of the Netherlands. Both founders were family. Allthough they did establish the factory together, Johans name is not mentioned anymore after this moment. Both came from the town of Höhr, in the German Westerwald region. In 1856, Jacob receives permission to marry Maria Ida Bergmans. One of their two children, daughter Anna Maria Catharina marries Hendricus Ludovicus Bergmans in 1878. They both become the owners of the company and in 1888, the name Bergmans is listed as a pipe manufacturer. Until 1922 the company is active in Weert under the name of Trumm-Bergmans.

This months featured pipe depicts a friendly Sater. The overall style and shape of the pipe, as well as the enamel closely resembles pipes from the Westerwald region from the same periode. Most likely Trumm-Bergmans purchased significant amounts of pipe clay, but also mouth pieces and moulds from the Westerwald. It is unclear when this pipe was exactly made but most likely this will have been during the end of the 19th, and the early start of the 20th century.