In memoriam Jacques Bergmans

Op zondag 14 april 2019 is Jacques Bergmans overleden, de laatste van de twee broers Bergmans van de Pijpenfabriek Trumm-Bergmans uit Weert.

Beiden zijn van bijzondere betekenis geweest voor de Stichting Pijpelogische Kring Nederland (PKN) en hebben mede met hun betrokkenheid, kennis en adviezen het fundament van de PKN, i.c. het onderzoek naar de geschiedenis van de kleipijp, in belangrijke mate vergroot. 

Zij vertegenwoordigden een firma die na beëindiging van de kleipijpen fabricage in Weert in 1923 praktisch het gehele fabrieksarchief opgeslagen en bewaard hebben en vanaf 1982 ten dienste gesteld hebben van de PKN.

Jacques was degene, die hierin een leidende rol vervulde en op zijn eigen wijze zeer gedetailleerd zijn kennis overdroeg op de leden van de kring van onderzoekers en verzamelaars.

Vanaf 1982 werd hij actief lid van de PKN en met zijn broer samen was hij in de jaren negentig betrokken bij de verplaatsing en conservering van hun pijpenoven en de benoeming hiervan tot Industrieel Archeologisch Monument. 

Mede op zijn instigatie werd een jaarlijkse ontmoeting in Weert georganiseerd voor de leden en vonden er in de Tiendschuur zowel tijdelijke als permanente exposities plaats over dit onderwerp.


Als gastheer fungeerde hij bij het bezoek van de Duitse zustervereniging Knasterkopf en in 2015 ontving hij een professor van de Universiteit van Krakau waarbij hij zijn kennis aangaande een pijpenoven overdroeg. Op die dag fungeerde hij op 88-jarige leeftijd zowel als deskundig chauffeur en als gids. Hij was de aangever en corrector van de publicatie in 1985 en 2006 bij het uitkomen van het boek over de TB-firma en achter het digitaliseren van het Trumm-Bergmans archief in de afgelopen jaren.

 

Weert en de Stichting Pijpelogische Kring Nederland zijn hem veel dank verschuldigd. Moge hij ruste in vrede.

 

In memoriam Ron de Haan

Op 17 oktober is Ron na zeer lang ziek te zijn geweest overleden. Ron was in 1978 een van de eersten die zich opgegeven hebben als lid van de PKN en heeft sindsdien al die jaren intensief bijgedragen aan het pijpenonderzoek, waarover hij vele artikelen gepubliceerd heeft. Sinds oktober 2011 was Ron lid van het bestuur van de PKN. Vanaf 1994 was Ron ook lid van de Académie Internationale de la Pipe (eerst als 'membre sympathisant', een jaar later als 'membre correspondant' en vanaf 2001 als volledig lid). 

 

Ron was aanvankelijk vooral geïnteresseerd in archeologische vondsten. Dicht bij huis, in ’s-Gravenland had hij een vrijwel onuitputtelijk jachtterrein, waar hij veel bijzondere vondsten gedaan heeft. Zijn eerste artikel was dan ook aan vondsten van Amsterdamse pijpen in ’s-Gravenland gewijd. In 1981 raakte Ron betrokken bij de opgravingen op het Waterlooplein. Helaas zijn de resultaten door de


gemeente Amsterdam nooit gepubliceerd. Wel heeft hij daar veel  nieuws geleerd over de Amsterdamse pijpenproductie. Toen in 1988 de jubileumuitgave van de PKN, ‘De Kleipijp als Bodemvondst’ werd gepubliceerd heeft Ron, samen met Wiard Krook, een artikel geschreven over de Amsterdamse pijpen, dat nog steeds van veel belang is. De kennis opgedaan op het Waterlooplein heeft daar zeker veel aan bijgedragen.

 

Ron was ook veel aan het handelen met pijpen. Niet alleen om te kopen en te verkopen, maar vooral om door af te stoten en daarvoor in de plaats bijzondere groepen pijpen binnen te halen, zijn kennis te vergroten. Zo heeft hij de bakelieten pijpen als eerste geïnventariseerd en beschreven en zijn recentere artikelen over de pijpen uit Ruhla zijn een waardevolle verbreding van onze kennis. Naast dit soort grote projecten heeft Ron ook, gedreven door zijn nieuwsgierigheid naar alles wat kleipijp was,  nog veel kleinere artikelen geschreven. Zijn baanbrekende artikel over de handgevormde pijpen in Noord-Frankrijk is ook in het Journal van de Académie gepubliceerd. 

 

Ron was een echt mensen mens. Veel contacten, steunend voor verschillende leden van de PKN en de Académie en echt geïnteresseerd in mensen. Als gast voelde je dat je bij Ron en Marieke altijd welkom was. Over slechte ervaringen bleef hij nooit lang boos en wist het gedrag van de ander steeds te relativeren.

 

 

In het bestuur was Ron een grote toeverlaat. Hij onderhield veel contacten met de leden en deed de ledenadministratie en de verzending van de tijdschriften en jaarboeken samen met zijn vrouw Marieke. In de bestuursvergaderingen was hij creatief en hielp om de juiste beslissingen te nemen. We zullen Ron daar erg missen.

 

 

Zijn lange ziekte heeft Ron met moed gedragen. Juist toen het leek dat hij gewonnen had, werd hij op een andere manier ziek. Dit laatste kon hij niet meer winnen. Een mooie herinnering is ook dat toen Ron lang in het ziekenhuis lag, hij deeltjes van zijn verzameling en pijpenboeken op zijn ziekenhuiskamer had en werkte aan nieuwe artikelen. Soms tot verbazing van het verplegend personeel. Kijken, kijken en waarnemen legde toen de basis voor deze artikelen.

 

Ron we zullen je heel erg missen. Niet alleen voor Marieke, Wouter, Arjan, Cynthia en de kleinkinderen Max en Casper is het een groot verlies, maar ook voor allen die met onze liefhebberij bezig zijn. Pijpendagen en congressen van de Académie zijn moeilijk voor te stellen zonder Ron.

We blijven aan je denken.