PKN Kwartaalblad, nr 159     (Juni 2019)

In de komende weken valt het nieuwe kwartaalblad bij alle donateurs in de bus.

 

Hierin ook de uitnodiging en het programma voor de aankomende PKN dag  op 26 Oktober in Ommeren.

 

Daarnaast drie interessante artikelen over drie geheel verschillende onderwerpen: een vondstbeschrijving van circa 1000 pijpfragmenten aangetroffen onder een Amsterdamse vloer, een kleipijpenvondst uit Schoonhoven opnieuw bekeken en een zeer bijzondere 17e eeuwse vondst. Tot slot een verslag van de ruil-en determinatie dag in Leeuwarden.

 

 


Gebroken pijpen onder een Amsterdamse vloer

(Bert van der Lingen)

Tijdens sloopwerkzaamheden in een pand in Amsterdam zijn in het verleden onder een houten vloer circa 1.000 fragmenten van kleipijpen gevonden. Alle pijpen hebben een trechtervormige tabaksketel (afb. 1). Het gaat om goedkope, grove, ongemerkte pijpen waarvan het merendeel zelfs geen radering langs de ketelrand heeft, maar alleen een eenvoudige groef aan de steelzijde van de kop. De allergoedkoopste soorten die verkrijgbaar waren. Een klein deel van de pijpen heeft een eenvoudige versiering bestaande uit een gestileerde roos op weerszijden van de ketel of een versiering van gestempelde lelies in ruit op de steel (afb. 2 en 3). (complete artikel in blad).


Een bijzondere medaille van een rookclub

(Ruud Stam)

Het wedstrijdroken, waarbij er zo lang mogelijk gerookt wordt met een bepaalde hoeveelheid tabak, is zowel in de 19e als ook in de 20e eeuw populair geweest en wordt nog steeds beoefend. In Nederland organiseert de ’Nederlandse Federatie voor pijprokers’ (NFP) die wedstrijden. Internationaal is het ‘Comité International of Pipe Smokers Clubs’ de organisatie die de landelijke pijprokers clubs verenigt en internationale wedstrijden (langzaam) pijproken organiseert. In Nederland is de cultuur van het pijproken geplaatst op de lijst van immaterieel erfgoed. (complete artikel in blad).


Kleipijpen van de Jan Kortlandstraat en de Koestraat/ Kruispoortstraat in Schoonhoven

(Bert van der Lingen)

Afgelopen jaar is door Ewout Korpershoek een uitgebreid en vernieuwend onderzoek gestart naar de kleipijpennijverheid in Schoonhoven. Een publicatie over een groep pijpen uit deze stad en de eerste resultaten van het onderzoek verschenen in het Jaarboek 2018.2 In het licht van dit onderzoek en nieuwe inzichten is het interessant om een aantal eerder gepubliceerde vondsten uit deze stad nogmaals te beschouwen en uitgebreider te documenteren.

In 2014 en 2015 zijn tijdens de aanleg van ondergrondse containers in het centrum van Schoonhoven een achttiental fragmenten van kleipijpen gevonden tussen stadsafval. Dertien fragmenten zijn gevonden in de Jan Kortlandstraat en een vijftal fragmenten komen van de hoek Koestraat/Kruispoortstraat. (complete artikel in blad)


Een vroege pijpenkop met omhulsel

(Kees Faas)

Als een cocon vormt het geboetseerde pijpaardenomhulsel een geheel met de ingesloten pijpenkop. De lengte van dit fragment bedraagt 60 mm, de breedte 35 mm en de hoogte eveneens 35 mm. Aan de steelzijde is het omhulsel afgebroken, waardoor je aan de binnen onderzijde precies de ronde uitsparing kunt zien waarin de verdwenen hiel van de pijpenkop was geplaatst. (complete artikel in blad)