Pijp  van de Maand 2016

Januari 2016

Deze maand een pijp met een lange omgezette “polka” tabaksketel. Deze oorspronkelijk rechtstaande pijp is aan de onderzijde doorgesneden waarna de steel haaks op de ketel is gezet. Rond de steel is via de persvorm een verdikking aangebracht waarin het merk WL gekroond dat in een cirkel van stippen is gegraveerd. De [oorspronkelijk korte] steel, heeft daarna nog een decoratie van langgerekte lobben. De pijp is in Gouda gemaakt door Hendrik van der Pool, werkzaam in de periode 1839-1874

 


Februari 2016

Deze maand een Franse pijp met twee duimen uit Nederlandse bodem. De ketel van deze tabakspijp is in de vorm van de top van een duim. Op de steelzijde bevindt zich een rechthoekig stempel van stippen waarin ‘Crême Gambier’. De rechte steel loopt onder de ketel eveneens uit in een (kleine) duim. Op de steel staat gestempeld: "GAMBIER à PARIS M*M DEPOSE". In de Gambier catalogus staat deze pijp vermeld als “Gambier nr. 1227 Crême double pouce”. De pijp is gevonden op een akker in Aalsmeer en in 2013 meegenomen naar de Historische Tuin Aalsmeer tijdens de determinatie dag van de Stichting onderzoek historische tabakspijpen.

 

Meer informatie over deze pijp? Zie de “Digitale Catalogus der Gambierpijpen” op de website: http://gambierpipes.com/flippingbook/1840-1926_NED/index.html#/550/

 


Maart 2016

Deze maand een pijp met een haan rond de tabaksketel. De pijp is zwart geverfd met een rood mondstuk. De haan is in goudverf met een rode kam en snavel. Op de steel staat tussen twee ringen met goudverf en in reliëf ‘M. VAN DUIN’ (links) en ‘GOUDA’ (rechts). Rechts op de ketel in goudkleurige verf de naam ‘Gouda’. Gouda, Martinus Nicolaas van Duijn, 1900-1920.

 


April 2016

Deze maand een souvenirpijp met een ongewone beschildering op de tabaksketel. Het betreft een handbeschilderde dubbele krulpijp met de opschriften 'groeten uit Gouda  en 'souvenir' met op de ketel een zeilschip. Meestal zijn deze pijpen met het stadhuis van Gouda of de Nederlandse vlag beschilderd. Krulpijpjes zijn vooral bekend geworden als souvenir tijdens schaatstochten (In het komende PKN-blad (nr. 150, april 2016) is hier meer over te lezen). 

Gouda, Martinus Nicolaas van Duijn, 1920-1925 

 

(Foto's Bert van der Lingen, Collectie Ruud Stam)


Mei 2016

 

Deze maand geen kleipijp maar een fragment van een porseleinen pijp dat op 23 april door Jens Zaal werd meegenomen naar de jaarlijkse determinatie- en ruildag. De pijp heeft een, voor tabakspijpen, zeldzame voorstelling van de kruisiging van Jezus. Onder de afbeelding staat de tekst: ‘Die Kreuzigung Christi’. Het fragment is circa 30 jaar geleden op braakliggend terrein in het centrum van Bodegraven gevonden na de sloop van een woning. Het toeval wil dat de pijp op Goede Vrijdag is gevonden! Duitsland, 1870-1900.

 (Collectie Jens Zaal)    


Juni 2016

 

Deze maand een bijzonder kleipijpje gemaakt door de firma Partsch in Theresienfeld (Wiener Neustadt) in Oostenrijk. Dit model werd verkocht onder de merknaam K.K Oest. Ung. Privilegium. Hij is gemaakt van een bijzonder fijne en hardbakkende rode klei dat doet denken aan steengoed. De pijp is vormgegeven als een Weense meerschuimpijp met het wapen van Hongarije en een fijne decoratie van krulwerk. Het is een halffabricaat dat is opgegraven op het oude fabrieksterrein. De pijp moest nog afgewerkt worden met een glazuurlaag waardoor die op een meerschuimpijp ging lijken. Er zijn van dit model vrij veel halffabricaten gevonden, maar er zijn weinig afgewerkte pijpen bewaard gebleven. Lengte 65 mm, hoogte 53 mm en breedte 20 mm. 

 

Collectie, foto’s en 3d model Arjan de Haan.

 

Voor 3d beelden: https://sketchfab.com/models/b9267dc818d54530ae3692918e01dada

 

Literatuur: Albert Halmos, ‘The Partsch pipe factory in Theresienfeld, Austria’. Journal of the Académie Internationale de la Pipe 2010 (3), p.141-146.

 


Juli 2016

 

Deze maand een typisch Engelse pijp, met liefst 7 koppen of ketels. De pijp is met de hand samengesteld uit 9 andere pijpen. Dit soort pijp werd vanaf het einde van de 19e eeuw als ‘novelty’ of aardigheid gemaakt en diende vooral als etalage- of pronkstuk. De basis bestaat uit een forse pijp met kromkop ketel. Aan de steel zijn 6 andere koppen gemonteerd, telkens twee aan twee. Op de voorste twee zien we de bekende RAOB versiering, beide middelste koppen hebben een afbeelding met vaandels en de achterste twee hebben elk afbeeldingen van voetballers. Opvallend is dat de grootte van de koppen van voor naar achteren afneemt. Op de steel zijn vervolgens een tweetal paardjes gemonteerd. Het rookkanaal naar iedere kop is keurig doorgestoken.  

 

Collectie & fotos ; EK


Augustus 2016

Deze maand een fraaie lange pijp met een slanke trechtervormige ketel uit het eerste kwart van de achttiende eeuw. Tabaksketel en steel zijn fraai geglaasd met een agaatsteen. De pijp is, mogelijk met een potlood, geheel bedekt met een zwarte gloed die de pijp een glanzend en zilverachtig uiterlijk geeft. Dit is vrij zeldzaam. Mogelijk had deze behandeling, die niet door de pijpenmaker hoeft te zijn uitgevoerd, een bepaalde functie. Te denken valt bijvoorbeeld aan een rouw- of begrafenispijp. Het hielmerk is de schenkkan. De pijp zal gemaakt zijn in de werkplaats van de Goudse pijpenmaker Claes Leendertsz de Roos, die dit merk in de periode 1703-1727  in eigendom had.

Collectie Ruud Stam. 

 

 

Merk informatie: D.H. Duco, Merken en merkenrecht van de pijpenmakers in Gouda. Amsterdam, 2003.

 


September 2016

Deze maand een pijp met de buste van Adolphe Thiers (1797-1877) op de steelzijde tegen de ketel. Thiers was een Frans politicus en toonaangevende geschiedkundige van de Franse Revolutie. Van 1871 tot 1873 was hij Staatshoofd. Thiers was tegenstander van Napoleon III. Na de val van het Tweede Keizerrijk kwam hij opnieuw aan de macht. Tijdens zijn onderdrukking van de revolutionaire Commune van Parijs in 1871 kwamen vele tienduizenden Parijzenaren om het leven. 

Links op de ketel staat ‘A.M[?] Thiers Belfort’ en rechts ‘Jeunesse de Paris’. De politieke, karikaturale pijp zal verwijzen naar de Frans-Duitse oorlog in 1870. De stad Belfort werd toen na een lange belegering veroverd en ontkwam aan annexatie door Duitsland. De pijp is rond 1870-1900 gemaakt in een onbekende Franse fabriek. Vindplaats onbekend.

 

Collectie Henk van Assema

Bron: Wikipedia en www.gambierpipes.com. In de digitale Gambiercatalogus op deze website zijn een aantal Gambier pijpen te vinden waarop Adolphe Thiers is afgebeeld.

This month a clay pipe with the bust or torso of Aldolphe Thiers (1797-1877) facing the smoker. Thiers was a French politician and leading figure during the French revolution. He was the second French president and head of state between 1871 and 1873. Thiers was an adversary of Napoleon III. At the end of the Second Empire he was re instated again. During his oppression of the revolutionary 'Commune de Paris' in 1871, tens of thousands Parisians lost their lives.

On the left side of the bowl we can read ' A.M (?) Thiers Belfort' and on the right side 'Jeunesse de Paris'. This political, caricatured pipe probably refers to the French-German war in 1870. The city of Belfort was captured in that year after a long siege which prevented annexation by Germany. The pipe was made during 1870-1900 by an unknown French manufacturer.  

 

Collection Henk van Assema

References ; Wikipedia and www.gambierpipes.com. In the digital Gambier catalogs on this website, various Gambier pipes are listed which refer to Adolphe Thiers.




Oktober 2016

Deze maand een fraai versierde pijpenkop met wapenschild tussen gekruld blad. Op het wapen staat een vogel in een boom en op een lint aan de onderzijde: C. D. BRAMIGK. Tot op heden was niet bekend wat deze tekst betekende. In het binnenkort te verschijnen Jaarboek 2016 zal een uitgebreid artikel over deze pijp verschijnen. Opdrachtgever voor het maken van deze pijp was de in Amsterdam woonachtige Duitse handelaar Christian Daniel Bramigk uit Anhalt-Köthen. Hij liet deze pijpen bij een drietal Goudse pijpenfabrikanten maken, waarschijnlijk voor de export naar Duitsland. Datering 1735-1743. Bodemvondst Amsterdam. Collectie Kees Faas.



Pijp van de Maand November 2016

Tijdens de succesvolle determinatiedag op 16 oktober j.l. in het Agrarisch Museum Westerhem in Middenbeemster zijn door bezoekers een aantal interessante vondsten meegenomen om te laten beoordelen. Een leuke vondst is een pijp waarop een meerkleurig transferplaatje met drie jongens met tabakspijpen zijn afgebeeld. Erboven staat ‘zyn eerste pyp’. De pijp is niet in een persvorm gemaakt maar gegoten en dateert uit de periode 1910-1920. Vermoedelijk gemaakt bij de firma Goedewaagen in Gouda.

 

Pipe of the Month November 2016

During the successful 'open determination' day on October 16th in the Farm Museum 'Westerhem' in Middenbeemster, many visitors brought interesting finds for review and classification. A very nice one was this pipe with a multi colour transfer image of three boys with pipes. The text says 'His First Pipe'. This pipe was made via a slib cast process where liquid clay is poured in moulds made of plaster, and can be dated between 1910-1920. Probably made by Goedewaagen in Gouda.



Pijp van de Maand December 2016

Deze maand een bijzondere porseleinen bedevaartpijp uit Kevelaer. Bijzonder vanwege de decoratie en het materiaal, omdat vrijwel alle bekende bedevaartpijpen indertijd gemaakt zijn van klei. De pijp heeft een zogenaamde stummel ketel. Op de voorzijde van de pijp een met goudbruine verf ingekleurde transfer van Onze Lieve Vrouwe van Kevelaer met erboven twee engelen en aan de onderzijde de tekst: ‘ANDENKEN AN KEVELAER’. Rondom deze voorstelling in hoog reliëf een bloemenkrans en twee gevleugelde engelenkopjes beschilderd in rood, zwart en met goudverf. Kevelaer is een bekende bedevaartsplaats in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen bij de Nederlandse grens. In Nederland en België is Kevelaer vooral bekend als Maria-bedevaartsoord. 

 

Duitsland, 1880-1900. Collectie Jos Engelen.  

Pipe of the Month December 2016

This month's pipe is a very special porcelain 'pilgrim' pipe from the German town of Kevelaer. It is special because of it's decoration and the material used to make this pipe, as most known 'pilgrim' pipes are made of clay. The bowl model is also known as 'stummel'. On the front of the bowl we see a transfer image of 'Onze Lieve Vrouwe van Kevelaer' which is coloured with gold and brown paint and two angels. Below, we see the text 'ANDENKEN AN KEVELAER' ('Souvenir of Kevelaer'). The image is framed with an elevated decoration of flowers and two winged angel faces painted red, black and gold. Kevelaer is a known pilgrim destination in the German state of Nordrhine Westfalia close to the Dutch border. In Holland and Belgium, Kelevaer is mostly known as 'Maria-Pilgrimage'. 

 

Germany, 1880-1900. Collection Jos Engelen.



Vier afbeeldingen van kleipijpen met hetzelfde thema ; ANDENKEN AN KEVELAER